| |
Czy wiesz, że...
Najczęściej zadawane pytania na temat antykoncepcji
Dlaczego stosuje się antykoncepcję?
U kobiet, które decydują się na to, że nie będą stosować żadnej metody antykoncepcyjnej, prowadzących współżycie seksualnie przez okres jednego roku, istnieje 85% szansa zajścia w ciążę w tym okresie (zależnie od takich zmiennych, jak wiek i częstość stosunków)1. Na całym świecie jedna czwarta ciąż/przerwanych ciąż ma charakter nieplanowany2. Stosowanie antykoncepcji, czyli kontrola urodzin, może istotnie obniżyć prawdopodobieństwo przypadkowego zajścia w ciążę.
Można zdecydować się na stosowanie antykoncepcji z różnych powodów:
- Możesz stwierdzić, że nie chcesz mieć dzieci lub chcesz je mieć, jednak dopiero w późniejszym etapie życia.
- Możesz zdecydować się na kontrolę urodzin w celu lepszego rozłożenia w czasie przychodzenia na świat kolejnych dzieci.
- Możesz mieć obecnie wrażenie, że twoja rodzina jest już w komplecie, w związku z czym chcesz się zabezpieczyć przed możliwością ponownego zajścia w ciążę.
Wybranie właściwej metody kontroli urodzin to osobista decyzja, którą należy podejmować świadomie. Każdy z nas jest inny i ma jedyne w swoim rodzaju potrzeby, w związku z czym możemy preferować określoną metodę antykoncepcyjną w stosunku do innych – zależnie od stanu zdrowia oraz potrzeb seksualnych, moralnych lub reprodukcyjnych.
Czy są takie chwile, w których należy zachować zwiększoną ostrożność?
Komórka jajowa jest dostępna do zapłodnienia w ciągu około 12-24 godzin w każdym miesiącu – nazywa się to jajeczkowaniem. U kobiety stwierdza się zwiększone prawdopodobieństwo zajścia w ciążę w trakcie pięciu dni poprzedzających jajeczkowanie i dnia następującego po tym okresie. Jest tak dlatego, że plemniki mogą utrzymywać się przy życiu w organizmie kobiety przez maksymalnie pięć dni, dlatego nawet jeżeli kobieta nie będzie jajeczkować w ciągu czterech dni po stosunku, dalej może w niej żyć plemnik zdolny do zapłodnienia komórki jajowej uwolnionej z jajnika. Dlatego jeżeli para uprawia seks bez zabezpieczenia i nie chce, aby doprowadziło to do ciąży, powinna w tym okresie unikać współżycia. Niektóre kobiety próbują uniknąć ciąży poprzez obliczenie, kiedy są najbardziej płodne, co nazywa się naturalną metodą planowania rodziny. Należy jednak zauważyć, że metoda ta jest względnie zawodna. Określenie momentu jajeczkowania może być trudne, gdyż nie zawsze może do niego dochodzić w tym samym momencie każdego miesiąca.
Jak można porównać skuteczność różnych metod antykoncepcyjnych?
Niektóre metody antykoncepcyjne są bardziej niezawodne niż inne, przy czym wybrana przez ciebie metoda antykoncepcyjna wpłynie na możliwość uniknięcia przez ciebie niechcianej ciąży.
Wskaźnik Pearla jest najczęstszą techniką stosowaną w badaniach klinicznych do pomiarów skuteczności metody kontroli urodzin. Jego nazwa pochodzi od nazwiska Raymonda Pearla, który opracował go w 1933 r. Na ogół w badaniach nad metodami antykoncepcyjnymi wykorzystuje się dwa różne wskaźniki Pearla:
- wskaźnik odnoszący się do typowego stosowania antykoncepcji, który podaje odsetki niepowodzenia u osób, które stosują daną metodę antykoncepcyjną w sposób nie do końca systematyczny i nie zawsze prawidłowo
- wskaźnik odnoszący się do idealnego stosowania antykoncepcji, który podaje odsetki niepowodzenia u osób, które stosują daną metodę antykoncepcyjną w sposób systematyczny i zawsze prawidłowy.
Rodzaje antykoncepcji »
Co prowadzi do niepowodzenia antykoncepcji?
Niektóre metody antykoncepcyjne są bardziej zawodne niż inne. Przyczyny niepowodzenia są różne. Na ogół wiążą się z nieprawidłowym stosowaniem środków antykoncepcyjnych lub niezrozumieniem zasad ich właściwego stosowania. Dlatego ważne jest, aby zrozumieć, w jaki sposób działa wybrana metoda i jak należy się nią posługiwać – w razie wątpliwości należy poradzić się lekarza.
Powszechne mity dotyczące ciąży »
Czy wiesz, że...
Najczęstsze pytania dotyczące metod mechanicznych
Prezerwatywy
Czy prezerwatywy skutecznie zapobiegają zakażeniu wirusem HIV i innym chorobom przenoszonym drogą płciową?
Tak, jednak wyłącznie pod warunkiem ich prawidłowego stosowania.
W jaki sposób bada się prezerwatywy?
Istnieje cały szereg różnych testów wykonywanych przez właściwe organy państwowe i producentów prezerwatyw. Do tych prób należą testy elektroniczne, próba przepuszczalności dla wody, próba rozerwania po nadmuchaniu powietrzem i próba wytrzymałości.
W jaki sposób można sprawdzić, czy prezerwatywę można bezpiecznie zastosować?
Należy sprawdzić, czy nie upłynął jej termin ważności, czy jest oznaczona znakiem potwierdzającym jej zgodność z normami (FDA, ISO, CE lub znakiem British Standard Kite Mark) i czy była prawidłowo przechowywana.
Jak często prezerwatywy zawodzą?
Badania wykazały, że jeżeli prezerwatywy są właściwie stosowane, wykazują 98% skuteczność (w ciążę zajdzie 20 na tysiąc kobiet na rok)9
Jeżeli prezerwatywy kobiece są właściwie stosowane, wykazują 95% skuteczność (w ciążę zajdzie 50 na tysiąc kobiet na rok)9
Jak skuteczną ochronę przed zajściem w ciążę zapewniają prezerwatywy? Jeżeli prezerwatywa pęknie, jakie jest ryzyko zajścia w ciążę?
W przypadku prawidłowego stosowania (tj. jeżeli prezerwatywa się nie rozerwie i nie pęknie) metoda ta może bardzo skutecznie chronić przed zajściem w ciążę i przed zarażeniem chorobami przenoszonymi drogą płciową. Jeżeli prezerwatywa pęknie i nie będzie stosowana żadna inna forma antykoncepcji, taka jak tabletki antykoncepcyjne, istnieje ryzyko zajścia przez kobietę w ciążę. Można wówczas rozważyć zastosowanie doraźnej metody antykoncepcyjnej. Istnieje również ryzyko zarażenia się chorobą przenoszoną drogą płciową.
Czy można uzyskać różne rozmiary prezerwatyw?
Dostępne są prezerwatywy różnej długości i szerokości. Różni producenci wytwarzają je w różnych rozmiarach. Nie istnieje jedna standardowa długość prezerwatyw, chociaż te wykonane z naturalnego kauczuku mogą się w miarę potrzeby dodatkowo wydłużać, dostosowując się do długości prącia w stanie wzwodu.
Różna może też być szerokość prezerwatyw. Niektóre z nich są nieco węższe, w wyniku czego są „ciaśniej” dopasowane, a inne mogą być nieco szersze.
Czy stosowanie dwóch prezerwatyw pozwala na skuteczniejsze zapobieganie ciąży?
Jednoczesne użycie dwóch prezerwatyw – albo dwóch męskich, albo męskiej i przeznaczonej dla kobiet – nie jest wskazane, ponieważ tarcie może doprowadzić do rozerwania się jednej lub obydwu z nich. W przypadku konieczności zachowania szczególnych środków ostrożności zapobiegających zajściu w ciążę i obawy o możliwość pęknięcia prezerwatywy podczas stosunku najlepiej jest zastosować równocześnie inną formę antykoncepcji. Na przykład stosowanie tabletek antykoncepcyjnych łącznie z prezerwatywą zapewni obu partnerom podwójną ochronę - przed zapłodnieniem i przed chorobami przenoszonymi drogą płciową.
Czy prezerwatywę można stosować pod wodą?
W przypadku zamiaru zastosowania prezerwatywy pod wodą ważne jest, aby ją założyć jeszcze przed wejściem do wody. Należy również pamiętać o tym, że jeżeli woda zawiera substancje chemiczne, np. chlor, lub dodatki, takie jak mydło, olejek lub płyn do kąpieli, może to niekorzystnie wpłynąć na właściwości lateksu.
W jaki sposób najlepiej zaopatrywać się w prezerwatywy?
Zależy to od kraju. W większości państw można je kupić w drogeriach, aptekach i supermarketach. Można je również uzyskać w ośrodkach planowania rodziny i od niektórych lekarzy. Ze względu na warunki przechowywania najlepiej kupować je w aptece.
Czy stosowanie prezerwatywy dla mężczyzn lub kobiet zmniejsza przyjemność z seksu?
Niektórzy ludzie uważają, że prezerwatywy utrudniają uzyskanie spontaniczności i osłabiają wrażenia czuciowe, jednak mogą również zapewniać dodatkowe doznania, gdy tylko partnerzy nauczą się je prawidłowo zakładać.
Czy prezerwatywy dla kobiet są trudniejsze w stosowaniu niż te przeznaczone dla mężczyzn?
Tak jak w przypadku większości metod mechanicznych, prawidłowe stosowanie tej metody może wymagać pewnej wprawy. Po opanowaniu sztuki ich zakładania nie powinno już to sprawiać większej trudności.
Czy użycie prezerwatywy dla kobiet jest bardzo kłopotliwe?
Prezerwatywy dla kobiet działają podobnie, jak te przeznaczone dla mężczyzn. Osłonka zatrzymuje plemniki uwalniane w trakcie wytrysku. Prezerwatywy te nie są kłopotliwe w użyciu, jeżeli przestrzega się zasad ich stosowania.
Diafragma i kapturek naszyjkowy w połączeniu ze środkiem plemnikobójczym
Co się stanie, jeżeli przypadkowo połknę trochę środka plemnikobójczego?
Większość środków plemnikobójczych ma nieprzyjemny smak, choć na ogół nie są szkodliwe i nie powodują żadnych dolegliwości. Jednak zaleca się, aby unikać ich połykania w nadmiernych ilościach. Jeżeli masz wrażenie, że źle się czujesz po połknięciu środka plemnikobójczego, zasięgnij porady lekarza.
W jaki sposób działa środek plemnikobójczy?
Środki plemnikobójcze zawierają substancje zabijające plemniki. Niektóre produkty tworzą również grubą pianę lub śluz, które zatykają szyjkę macicy i tworzą barierę nieprzepuszczalną dla plemników. Mogą być dostępne w formie pianki, tabletek tworzących pianę, czopki, kremy, galaretek i gąbek. Środki plemnikobójcze są mało skuteczne, gdy stosuje się je pojedynczo. Należy ich używać w połączeniu z metodami mechanicznymi, takimi jak diafragma lub kapturek naszyjkowy.
W jaki sposób dobiera się diafragmę?
Aby dobrać odpowiednią diafragmę, konieczne jest wykonanie badania ginekologicznego. Pierścienie mocujące są wytwarzane przez producentów diafragm w różnych rozmiarach, z różnymi rodzajami krawędzi. Ich średnica waha się od 50 do 105 mm. Najczęściej mają postać płaskiej lub spiralnej sprężynki. Większości kobiet pasują diafragmy o średnicy od 60 do 85 mm. Początkowo rozmiar pierścienia mocującego jest szacowany na podstawie oceny klinicznej długości pochwy. Następnie wprowadza się do pochwy pierścienie mniejszych lub większych rozmiarów, aż do uzyskania właściwego dopasowania. Ważne jest to, aby u każdej kobiety mierzyć pierścień z takim rodzajem krawędzi, jaki będzie ostatecznie stosowany, ponieważ rodzaj ten może mieć znaczenie dla dopasowania urządzenia i łatwości jego wkładania. Diafragma powinna być ściśle dopasowana do górnej połowy pochwy. Kobieta powinna poćwiczyć jej wkładanie pod nadzorem lekarza, który powinien wykonać badanie kontrolne przez wziernik, aby upewnić się, czy pierścień mocujący jest właściwie ułożony w pochwie. Diafragmę najlepiej dobierać jest wówczas, gdy pęcherz moczowy nie jest opróżniony, tak aby pacjentka mogła sprawdzić, czy może łatwo oddawać mocz po włożeniu na miejsce wybranego pierścienia mocującego. Może być konieczne ponowne dopasowanie diafragmy po ciąży, po operacji w obrębie miednicy lub po wystąpieniu istotnej zmiany masy ciała.
W jaki sposób dobiera się kapturek naszyjkowy?
Konieczne jest wykonanie badania ginekologicznego przez przedstawiciela zawodu medycznego, aby ustalić pozycję oraz wielkość macicy i jej szyjki. Należy wypróbować co najmniej dwa lub większą liczbę rozmiarów kapturków naszyjkowych, aby zapewnić optymalne dopasowanie. Zbyt ciasno dopasowany kapturek naszyjkowy może spowodować uszkodzenie szyjki macicy, a zbyt luźno dopasowany może ulec przemieszczeniu lub może nie być wystarczająco szczelny. Gdy kapturek jest właściwie dobrany, powstaje próżnia i urządzenie to nie może się obrócić.
Czy diafragma może się zgubić lub zaklinować wewnątrz ciała?
Nie powinno dojść do zgubienia lub zaklinowania diafragmy wewnątrz ciała. Urządzenie to powinno zostać dobrane przez lekarza, tak aby zapewnić właściwe dopasowanie i skuteczność stosowania. W trakcie dobierania diafragmy należy poćwiczyć zakładanie, umieszczanie we właściwym miejscu i wyjmowanie diafragmy wraz z lekarzem. Lekarz powinien sprawdzać diafragmę co sześć miesięcy, aby się upewnić, czy dalej jest dobrze dopasowana.
Czy diafragmę wyjmuje się bezpośrednio po stosunku?
Diafragmę należy wyjąć nie wcześniej niż po 6 godzinach od stosunku płciowego i można ją pozostawić na maksymalnie 24 godziny po jego odbyciu. Podczas kolejnych stosunków płciowych należy dodatkowo stosować środek plemnikobójczy. W przypadku konieczności użycia większej ilości środka plemnikobójczego należy go umieścić w pochwie, a diafragmę należy zostawić nienaruszoną.
Czy wiesz, że...
Najczęstsze pytania dotyczące metod hormonalnych
Tabletka
Czy wszystkie tabletki są takie same?
Nie – na rynku jest obecnie dostępnych wiele rodzajów tabletek, różniących się między sobą.
Co zawiera tabletka?
Istnieją dwa główne rodzaje tabletek. Tabletka może zawierać dwa rodzaje hormonów – estrogen i progestagen. Niektóre tabletki zawierają jedynie progestagen. Organizm naturalnie wytwarza te hormony po zajściu w ciążę, aby nie były już wytwarzane nowe komórki jajowe. Tabletka złożona imituje to działanie, dzięki czemu zapobiega jajeczkowaniu, nawet jeżeli kobieta nie jest w ciąży. Powoduje również zagęszczenie śluzu w szyjce macicy, co utrudnia plemnikom przedostanie się do jamy tego narządu. Tabletki zawierające wyłącznie progestagen działają poprzez zagęszczenie śluzu u wejścia do macicy. U niektórych kobiet mogą również zapobiegać jajeczkowaniu.
Czy tabletki powodują jakiekolwiek działania niepożądane lub zagrożenie zdrowia?
Tabletki są bezpiecznie stosowane od lat 60. XX w. Rzadko powodują działania niepożądane. U niektórych kobiet mogą występować niewielkie dolegliwości, gdy tylko zaczynają stosować ten rodzaj antykoncepcji, jednak na ogół ustępują one po upływie około 12 tygodni. Mogą do nich należeć krwawienia w trakcie cyklu, bóle głowy i tkliwość piersi. Niektóre złożone preparaty zawierają większą dawkę estrogenu. Kobiety przyjmujące tego typu tabletki, u których wystąpią działania niepożądane, mogą poprosić lekarza o ich zmianę na tabletki zawierające niskie dawki estrogenu. Są również dostępne preparaty zawierające różne rodzaje progestagenów – pod tym kątem także należy omówić dobieranie tabletek z lekarzem. Różne rodzaje tabletek okazują się odpowiednie dla różnych kobiet.
Bardzo rzadko u kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną może wystąpić zakrzepica. Ryzyko tego powikłania zależy od szeregu czynników. Należą do nich wywiad rodzinny, wiek i masa ciała. Zwiększa się w przypadku współistnienia kilku z tych czynników ryzyka. Związek pomiędzy zakrzepicą i przyjmowaniem tabletek jest dużo słabszy niż w przypadku innych czynników ryzyka. Prawdopodobieństwo rozwoju zakrzepicy jest też dużo mniejsze niż w sytuacji niestosowania antykoncepcji i zajścia w ciążę. Kobiety, u których wystąpił kiedykolwiek zakrzep krwi lub z wywiadem rodzinnym w kierunku zakrzepicy lub chorób krążenia, powinny powiedzieć o tym lekarzowi, ponieważ tabletka może nie być wówczas właściwą metodą antykoncepcyjną.
Należy także powiedzieć lekarzowi o paleniu papierosów, cukrzycy lub nadciśnieniu tętniczym, ponieważ stany te również zwiększają ryzyko powstania zakrzepu, podobnie jak znaczna nadwaga lub unieruchomienie (na przykład poruszanie się na wózku inwalidzkim)10.
Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem w przypadku pojawienia się następujących objawów:
- silny ból i obrzęk w łydce
- silny ból w klatce piersiowej i trudności z oddychaniem
- silny ból brzucha
- silny, długotrwały ból głowy – zwłaszcza u kobiet, które nie chorują na migrenę
- utrata wzroku lub osłabienie jednej strony ciała
- zażółcenie oczu i skóry (żółtaczka)
Chociaż objawy te są niepokojące, należy podkreślić, że występują niezwykle rzadko i nie dotyczą większości kobiet stosujących tabletki antykoncepcyjne.
Istnieje zwiększone ryzyko rozwinięcia się raka piersi, jednak stopień tego zwiększenia jest bardzo niewielki. Prawdopodobieństwo wystąpienia tej choroby powraca do normy w ciągu dziesięciu lat po odstawieniu tabletki11. Należy wziąć pod uwagę, że tabletka równocześnie zapewnia ochronę przed rakiem błony śluzowej macicy i jajnika10.
Czy istnieją dodatkowe korzyści zdrowotne związane ze stosowaniem tabletek antykoncepcyjnych?
Tak – należą do nich korzyści krótkoterminowe, takie jak zwiększenie regularności, zmniejszenie obfitości i zmniejszenie bolesności miesiączek. Wiadomo, że w dłuższej perspektywie czasowej tabletka powoduje zmniejszenie ryzyka raka błony śluzowej macicy i jajnika nawet o, odpowiednio, 20 i 50%10.
Na ile niezawodna jest tabletka?
Tabletka jest jedną z najbardziej niezawodnych form antykoncepcji, zapewniających bardzo wysoki stopień ochrony przed zajściem w ciążę, pod warunkiem że przyjmuje się ją zgodnie z zaleceniami.
Czy istnieją jakiekolwiek tabletki, które zapewniają dodatkowe korzyści?
Niektóre tabletki mogą poprawiać wygląd skóry i włosów, inne pomagają w zwalczaniu objawów trądziku, zespołu napięcia przedmiesiączkowego i cyklicznego powiększania obwodu brzucha.
Czy należy robić sobie przerwy w stosowaniu tabletek antykoncepcyjnych?
Brak jest danych, które sugerowałyby, że tabletki antykoncepcyjne mogą wywierać jakikolwiek długotrwały wpływ na płodność lub że jest konieczna przerwa w ich stosowaniu.
Co mogę zrobić, jeżeli nie odpowiada mi tabletka, którą teraz stosuję – czy mogę zamienić ją na inną?
Dostępnych jest wiele różnych tabletek. Istnieją niewielkie różnice między nimi. Jeżeli stwierdzisz, że twoja tabletka ci nie odpowiada, istnieje wiele innych, spośród których możesz wybierać! Jednak na ogół musi upłynąć kilka miesięcy, zanim twój organizm przyzwyczai się do określonej tabletki. Zbyt częste zmiany uniemożliwią ci ustalenie, który preparat najbardziej ci odpowiada. Porozmawiaj z lekarzem, który ci pomoże.
Czy mogę pójść do lekarza, aby przepisał mi tabletki antykoncepcyjne?
Receptę na tabletki możesz uzyskać od swojego lekarza ginekologa.
Kiedy zaczyna się stosowanie tabletek?
Na ogół stosowanie tabletki rozpoczyna się w pierwszym dniu miesiączki. W ten sposób od samego początku jej przyjmowania będziesz zabezpieczona przed ciążą.
Możesz również rozpocząć w okresie od drugiego do piątego dnia miesiączki, chociaż w takim przypadku konieczne jest stosowanie również innej metody antykoncepcyjnej (np. prezerwatywy) przez kolejnych siedem dni.
Czy tabletki przyjmuje się codziennie?
To zależy od rodzaju tabletek. Każda tabletka działa na zasadzie cyklu 28 dni, który obejmuje przerwę, w trakcie której nie przyjmuje się leku (przyjmuje się placebo). Oznacza to, że należy mieć po jednym opakowaniu na każdy cykl. W przypadku niektórych preparatów przyjmuje się tabletkę hormonalną codziennie w trakcie cyklu. W przypadku innych z nich przyjmuje się tabletkę hormonalną codziennie przez 21 lub 24 dni cyklu, a następnie zachowuje się cztero- lub siedmiodniową przerwę bez hormonów, w trakcie której albo nie przyjmuje się tabletek, albo przyjmuje się tabletkę pozbawioną hormonów. W trakcie tej przerwy ochrona przed ciążą jest dalej zapewniona i występuje krwawienie przypominające miesiączkowe.
Czy uprawianie seksu w trakcie cztero- lub siedmiodniowej przerwy jest bezpieczne?
Tak – o ile tylko poprzednie tabletki były przyjmowane zgodnie z zaleceniami. Jeżeli rzeczywiście będziesz współżyć w trakcie przerwy w przyjmowaniu hormonów, ważne jest rozpoczęcie następnego opakowania w terminie i prawidłowe stosowanie tabletek w trakcie następnego cyklu.
Czy stosowanie tabletki antykoncepcyjnej wpłynie na przebieg miesiączek?
Tabletki na ogół sprawiają, że miesiączki stają się bardziej regularne, krótsze, mniej obfite i mniej bolesne.
Czy muszę je przyjmować codziennie o tej samej porze?
Tak, rano lub wieczorem, to zależy od ciebie, jednak musisz wyrobić w sobie nawyk regularnego przyjmowania tabletek. Jeżeli zapomnisz o przyjęciu jednej tabletki, w przypadku większości preparatów ochrona utrzymuje się, gdy tabletka zostanie przyjęta w ciągu następnych 12 godzin. Lepiej jednak nie robić tego za często. Niektóre tabletki zawierające wyłącznie progestagen można przyjmować z opóźnieniem nie dłuższym niż trzy godziny.
Przyjmuję antybiotyki – jak wpływa to na stosowanie tabletki?
Niektóre antybiotyki i inne leki wydawane na receptę mogą powodować zmniejszenie skuteczności tabletek antykoncepcyjnych, dlatego zawsze należy mówić lekarzowi o stosowaniu antykoncepcji, jeżeli przepisuje ci jakiekolwiek inne leki.
Jak mogę się ochronić przed chorobami przenoszonymi drogą płciową?
Tabletka nie chroni przed chorobami (zakażeniami) przenoszonymi drogą płciową. Dlatego jeżeli nie masz pewności co do przeszłości seksualnej lub zdrowia seksualnego twojego partnera, najlepiej zastosuj poza tabletką również prezerwatywę.
Czy zacznę tyć z powodu stosowania tabletek antykoncepcyjnych?
Chociaż u niektórych kobiet stosujących tabletki stwierdzano przybieranie na wadze, jest bardzo wątpliwe, czy rzeczywiście odpowiadały za to te preparaty. Jednak w przypadku niektórych preparatów może dojść do zwiększenia masy ciała na początku ich stosowania ze względu na zatrzymanie wody. Kobieta może mieć wtedy wrażenie, że utyła. Jednak obecnie dostępne są nowoczesne tabletki, które pozwalają w pewnym stopniu uniknąć zatrzymywania płynów.
W ciągu pierwszych trzech miesięcy stosowania tabletek antykoncepcyjnych u kobiety może występować zwiększony apetyt – oczywiście jeżeli będziesz więcej jeść, to możesz zyskać dodatkowe kilogramy! Uważaj na to, co jesz, abyś niespostrzeżenie nie przybrała na wadze.
Czy po tabletkach wyskoczą mi pryszcze?
Wręcz przeciwnie – niektóre nowoczesne tabletki antykoncepcyjne mogą przyczyniać się do poprawy wyglądu skóry. Od lekarza można uzyskać informacje na temat sposobu, w jaki prawidłowo dobrany preparat może zwalczać zaskórniki, a nawet trądzik. Czasem u kobiet rzeczywiście pojawiają się wykwity skórne w reakcji na tabletkę. W takim przypadku należy zasięgnąć porady lekarza. Ponieważ obecnie dostępnych jest około 30 różnych rodzajów tabletek antykoncepcyjnych, powinno się udać znaleźć właśnie tę, która jest najlepiej dostosowana do twoich potrzeb.
Czy po tabletce będzie mi niedobrze?
Niektórym kobietom jest niedobrze, gdy stosują tabletki antykoncepcyjne, jednak obecnie dostępnych jest tyle odmian tych preparatów – w tym nowoczesne tabletki niskodawkowe – że powinno ci się udać znaleźć właśnie ten, który jest dostosowany do twoich potrzeb.
Czy po kilku latach muszę przerwać stosowanie tabletek antykoncepcyjnych, aby mój organizm mógł do nich odpocząć?
Nie istnieją żadne dowody ani uzasadnienie naukowe słuszności takiego postępowania. Lekarze rzeczywiście zalecają dokonanie ponownej analizy potrzeb w zakresie antykoncepcji po około 15 latach stosowania tabletek lub w wieku 35 lat. Wiele kobiet kontynuuje jednak przyjmowanie tych preparatów do samej menopauzy.
Czy długotrwałe stosowanie tabletek zmniejszy szanse udanego wyniku próby zajścia w ciążę?
Oceniano to zagadnienie w szeroko zakrojonych badaniach. Nie uzyskano żadnych danych wskazujących na to, że tabletka mogłaby wywierać jakikolwiek długotrwały wpływ na zdolność kobiety do zajścia w ciążę, nawet w przypadku jej stosowania przez długi czas.
System wewnątrzmaciczny (wewnątrzmaciczna wkładka hormonalna, zwana również spiralą hormonalną)
Czy założenie wewnątrzmacicznej wkładki jest bolesne?
Założenie wewnątrzmacicznej wkładki jest na ogół dobrze tolerowane przez większość kobiet. Przed tym zabiegiem można zastosować miejscowe znieczulenie szyjki macicy. U niektórych kobiet po założeniu wkładki mogą wystąpić bóle i zawroty głowy. Na ogół ustępują one po krótkim odpoczynku.
Na czym polega różnica pomiędzy wewnątrzmaciczną wkładką hormonalną a zwykłą wkładką wewnątrzmaciczną?
Wkładka wewnątrzmaciczna jest niewielkim, plastikowym urządzeniem w kształcie litery T, pokrytym miedzią lub innym metalem, które umieszcza się w jamie macicy. Wewnątrzmaciczna wkładka hormonalna jest wykonana z dwóch elementów – plastikowego urządzenia w kształcie litery T i cylindra zawierającego hormon z grupy progestagenów, który powoli się uwalnia. Wewnątrzmaciczna wkładka hormonalna i zwykła wkładka wewnątrzmaciczna wykazują szereg odmiennych cech i działają w różny sposób, w związku z czym lekarz i pacjentka muszą razem określić, które z tych urządzeń będzie lepsze w jej konkretnym przypadku.
Czy wewnątrzmaciczną wkładkę hormonalną można również stosować jako doraźną metodę antykoncepcji?
Nie badano stosowania wewnątrzmacicznej wkładki hormonalnej jako awaryjnej metody antykoncepcyjnej.
Czy wkładka wewnątrzmaciczna może wydostać się z macicy lub w niej uwięznąć?
Wkładka wewnątrzmaciczna musi być zakładana przez lekarza ginekologa, przestrzegającego podczas tego zabiegu odpowiednich zasad zapewniających jej właściwe zamocowanie. Czasem skurcze mięśni macicy w trakcie miesiączki mogą spowodować przemieszczenie wkładki lub jej wydalenie na zewnątrz. Bardzo rzadko urządzenie to może spowodować perforację macicy. Jeżeli u kobiety z założoną wkładką wewnątrzmaciczną wystąpi jakiekolwiek nieprawidłowe krwawienie, ból lub pogorszenie samopoczucia, należy o tym jak najszybciej poinformować lekarza.
Czy mój partner lub ja będziemy czuć obecność wkładki w trakcie stosunku?
Ani ty, ani twój partner nie powinniście odczuwać obecności wkładki wewnątrzmacicznej w trakcie współżycia. Jeżeli jednak będzie wam ona przeszkadzać, należy unikać stosunków płciowych do chwili sprawdzenia przez lekarza, czy wkładka ciągle pozostaje we właściwym miejscu.
Czy mogę bezpiecznie używać tamponów w trakcie miesiączki, jeżeli mam założoną wewnątrzmaciczną wkładkę hormonalną?
Zaleca się raczej stosowanie podpasek. W przypadku używania tamponów należy je zmieniać częściej niż zwykle. Należy uważać, aby nie pociągać za nici wewnątrzmacicznej wkładki hormonalnej przy wykonywaniu manipulacji tamponem.
Czy po założeniu wewnątrzmacicznej wkładki hormonalnej będą u mnie występować krwawienia?
Progestagen uwalniany z wewnątrzmacicznej wkładki hormonalnej powoduje znaczne zmniejszenie grubości wyściółki (błony śluzowej) macicy. Może to spowodować zmiany przebiegu krwawienia miesiączkowego, które może się skracać lub wydłużać, być mniej lub bardziej obfite lub może w ogóle nie występować. Po pierwszym założeniu wewnątrzmacicznej wkładki hormonalnej, zanim wyściółka macicy stanie się bardzo cienka, u kobiet może występować nieoczekiwane plamienie (utrata niewielkiej ilości krwi). Ustępuje ono na ogół w ciągu kilku miesięcy po założeniu wkładki. Jeżeli nie ustąpi, należy zgłosić się na kontrolę do lekarza, aby upewnić się, czy nie istnieje jakaś inna przyczyna krwawienia.
Czy hormon zawarty w wewnątrzmacicznej wkładce hormonalnej wpłynie na przebieg moich miesiączek?
Wiele kobiet z wewnątrzmaciczną wkładką hormonalną stwierdza u siebie złagodzenie obfitych, bolesnych miesiączek po założeniu wewnątrzmacicznej wkładki hormonalnej. U niektórych kobiet może dojść do całkowitego zaniku miesiączki.
Czy bezpiecznie jest noszenie wewnątrzmacicznej wkładki hormonalnej przez ponad pięć lat?
Wkładkę wewnątrzmaciczną można pozostawić w jamie macicy na okres maksymalnie pięciu lat. Po tym czasie należy ją wymienić na nową. Należy uwzględnić zalecenia producentów niektórych wewnątrzmacicznych wkładek hormonalnych. Jeżeli ta metoda antykoncepcji okazała się odpowiednia dla ciebie i jeżeli dalej chcesz stosować długotrwałą metodę zapobiegania zajściu w ciążę, możesz omówić z lekarzem możliwość dalszego jej używania.
Wkładka wewnątrzmaciczna (zwana również spiralą)
Czy zabieg założenia wkładki wewnątrzmacicznej jest bolesny?
Założenie wkładki wewnątrzmacicznej jest na ogół dobrze tolerowane przez większość kobiet. Przed tym zabiegiem można zastosować miejscowe znieczulenie szyjki macicy. U niektórych kobiet po założeniu wkładki mogą wystąpić bóle i zawroty głowy. Na ogół ustępują one po krótkim odpoczynku.
Czy wkładkę wewnątrzmaciczną można również stosować jako doraźną metodę antykoncepcji?
Zastosowanie wkładki wewnątrzmacicznej może również stanowić doraźną technikę antykoncepcyjną, jeżeli założy się ją w ciągu od 5 do 8 dni (najlepiej w ciągu 120 godzin) po stosunku bez zabezpieczenia. Ze względu na trudny zabieg zakładania wkładki, nie nadaje się ona do regularnego stosowania jako środek awaryjny.
Czy wkładka wewnątrzmaciczna może wydostać się z macicy lub w niej uwięznąć?
Wkładka wewnątrzmaciczna musi być zakładana przez lekarza ginekologa, przestrzegającego podczas tego zabiegu odpowiednich zasad zapewniających jej właściwe zamocowanie. Czasem skurcze mięśni macicy w trakcie miesiączki mogą spowodować przemieszczenie wkładki lub jej wydalenie na zewnątrz. Bardzo rzadko urządzenie to może spowodować perforację macicy. Jeżeli u kobiety z założoną wkładką wewnątrzmaciczną wystąpi jakiekolwiek nieprawidłowe krwawienie, ból lub pogorszenie samopoczucia, należy o tym jak najszybciej poinformować lekarza.
Czy mój partner lub ja będziemy czuć obecność wkładki w trakcie stosunku?
Ani ty, ani twój partner nie powinniście odczuwać obecności wkładki wewnątrzmacicznej w trakcie współżycia. Jeżeli jednak będzie wam ona przeszkadzać, należy unikać stosunków płciowych do chwili sprawdzenia przez lekarza, czy wkładka ciągle pozostaje we właściwym miejscu.
Czy mogę bezpiecznie używać tamponów w trakcie miesiączki, jeżeli mam założoną wkładkę wewnątrzmaciczną?
Zaleca się raczej stosowanie podpasek. W przypadku używania tamponów należy je zmieniać częściej niż zwykle. Należy uważać, aby nie pociągać za nici wkładki przy wykonywaniu manipulacji tamponem.
Czy po założeniu wkładki wewnątrzmacicznej będą u mnie występować krwawienia?
U kobiet stosujących wkładkę wewnątrzmaciczną częściej stwierdza się zwiększoną miesięczną utratę krwi niż u tych, które jej nie stosują. Na ogół wiąże się to z wydłużeniem i większą obfitością krwawienia, jednak może być również wynikiem nieregularności krwawień i plamienia między miesiączkami.
Czy wkładka wewnątrzmaciczna wpłynie na moje miesiączki?
U kobiet z założoną wkładką wewnątrzmaciczną mogą występować wydłużone i bardziej obfite krwawienia miesiączkowe.
Jak długo można mieć bezpiecznie założoną wkładkę wewnątrzmaciczną?
Wkładkę wewnątrzmaciczną można pozostawić w jamie macicy na okres od 3 to 10 lat, zależnie od jej rodzaju. Po tym czasie należy ją wymienić na nową. Jeżeli ta metoda antykoncepcji okazała się odpowiednia dla ciebie i jeżeli dalej chcesz stosować długotrwałą metodę zapobiegania zajściu w ciążę, możesz omówić z lekarzem ginekologiem możliwość dalszego jej używania.
Implant (aktualnie nie dostępny w Polsce - 09.2007)
Dlaczego implant należy wymienić po trzech latach?
Implant zawiera zbiornik z progestagenem uwalnianym w niewielkich dawkach w okresie trzech lat, aby nie dopuścić do zajścia przez kobietę w ciążę. Po tym czasie należy go wymienić na nowy, ponieważ wyczerpuje się zapas hormonu.
Czy można go wyczuć lub zobaczyć z zewnątrz?
Implant ma w przybliżeniu wielkość cienkiej zapałki. Na ogół wprowadza się go pod skórę lewego ramienia, nieco powyżej łokcia. Można go łatwo wyczuć, jednak nie jest bardzo widoczny, chyba że ktoś wie, czego szukać. W miejscu jego wprowadzenia pozostanie niewielka blizenka, jednak nie powinno jej raczej być widać, jeżeli implant został wszczepiony przez lekarza ginekologa.
Czy można bezpiecznie używać implantu, jeżeli uprawia się często sport? Czy ćwiczenia fizyczne mogą spowodować jego przemieszczenie?
Do przemieszczenia implantu dochodzi bardzo rzadko, nawet w przypadku intensywnego uprawiania ćwiczeń fizycznych. Nawet jeżeli dojdzie do przemieszczania implantu, nie powinno mieć to poważnych konsekwencji. Jeżeli nie możesz wyczuć implantu w miejscu, w którym został pierwotnie wszczepiony, porozmawiaj z lekarzem, aby w razie potrzeby umieścił to urządzenie we właściwym miejscu i poprawił jego ułożenie.
Czy hormony wpłyną na moje krwawienia miesiączkowe?
U wielu kobiet dochodzi do złagodzenia obfitych, bolesnych miesiączek. Czasem na początku mogą wystąpić nieregularne krwawienia, jednak powinny się one unormować po pierwszych kilku miesiącach.
Czy zabieg zakładania implantu jest bolesny?
Wykonuje się go w znieczuleniu miejscowym, w związku z czym towarzyszy mu bardzo niewielki ból, a ponadto trwa on zaledwie kilka minut. Po wszczepieniu implantu może pojawić się siniak lub niewielka bolesność.
Czy jeżeli implant nie będzie mi już potrzebny, będzie go można łatwo usunąć?
Tak, implant można usunąć w dowolnym momencie, jednak zabieg ten musi zostać wykonany przez lekarza ginekologa.
Zastrzyki
Czy muszę zgłaszać się do szpitala w celu otrzymania zastrzyków?
Zastrzyki muszą być wykonywane przez przedstawiciela zawodu medycznego. Zależnie od tego, gdzie mieszkasz, może je wykonać lekarz rejonowy lub pielęgniarka.
Co się stanie, jeżeli pominę jeden zastrzyk – czy zajdę w ciążę?
Dawka hormonu wstrzykiwana w celu niedopuszczenia do zajścia w ciążę wystarczy na około 8–12 tygodni, w związku z czym w przypadku pominięcia zastrzyku ochrona antykoncepcyjna przestanie działać.
Ile zastrzyków można przyjąć?
Kobiety czynne seksualnie, które aktualnie nie chcą mieć dzieci, mogą kontynuować przyjmowanie zastrzyków w celu zabezpieczenia się przed ciążą, jeżeli metoda ta okaże się dla nich właściwa i będą się poddawać regularnym badaniom kontrolnym wykonywanym przez lekarza.
Jeżeli będę jeszcze chciała mieć dzieci, to czy zastrzyki wpłyną długotrwale na moją płodność?
Powrót miesiączek i płodności może nastąpić nawet po roku od zaprzestania stosowania zastrzyków, zależnie od rodzaju wstrzykiwanego preparatu. Okres ten może być różny u różnych kobiet.
Czy zastrzyki spowodują, że utyję?
Niektóre kobiety rzeczywiście przybierają na wadze. Jeżeli stwierdzisz, że utyjesz, porozmawiaj z lekarzem. Alternatywna forma antykoncepcji hormonalnej może się okazać dla ciebie lepsza.
Plaster antykoncepcyjny
Jeżeli plaster się odklei, czy będę musiała zastosować nowy i czy zajdę wówczas w ciążę?
Plaster jest tak zaprojektowany, aby pozostawał przyklejony do skóry przez tydzień, jednak jeżeli się odklei, musisz go jak najszybciej zastąpić nowym, ponieważ po upływie 24 godzin straci skuteczność antykoncepcyjną. Jeżeli od odpadnięcia plastra do zastąpienia go nowym upłynie więcej czasu niż 24 godziny, wówczas przez tydzień konieczne będzie stosowanie dodatkowej metody kontroli urodzin.
Czy plaster może się odkleić pod prysznicem?
Plaster jest bardzo silnie przylepny i rzadko się odkleja. Można z nim brać prysznic, pływać i uprawiać sport. Plaster należy przykleić do czystej, suchej skóry i należy unikać stosowania tej okolicy jakichkolwiek kremów lub toników, aby zapewnić zachowanie jak najściślejszego przylegania plastra do skóry.
Plaster działa poprzez uwalnianie do krwi hormonów – estrogenu i progestagenu. Należy go zmieniać w tym samym dniu każdego tygodnia (w dniu zmiany plastra), przy czym w czwartym tygodniu następuje przerwa bez jego noszenia – wtedy właśnie występuje krwawienie. Plastry należy zmieniać, aby zapewnić uwalnianie do krwi właściwych ilości hormonów, ponieważ z każdego z plastrów może się uwolnić tylko określona dawka. W przypadku zapomnienia o zmianie plastra i naklejeniu następnego w ciągu jednego lub dwóch dni od dnia planowanej zmiany, należy zdjąć plaster jak najszybciej i nałożyć nowy. W przypadku dokonania następnej zmiany we właściwym terminie ochrona przed zajściem w ciążę dalej trwa. Jeżeli jednak upłynie więcej niż dwa dni od dnia zmiany plastra, należy rozpocząć nowy czterotygodniowy cykl od nowego plastra i stosować dodatkową metodę antykoncepcji, na przykład prezerwatywę, przez kolejne siedem dni.
Co się stanie, jeżeli zapomnę o zdjęciu plastra na początku tygodnia zaplanowanej przerwy w jego noszeniu?
Jeżeli zapomnisz o zdjęciu plastra na początku tygodnia przerwy w jego noszeniu, zdejmij go, gdy tylko sobie o tym przypomnisz. Zacznij następny cykl we wcześniej zaplanowanym terminie. Krwawienie miesiączkowe może być krótsze niż zwykle lub może trwać jeszcze na początku noszenia następnego plastra.
Co się stanie, jeżeli zapomnę o naklejeniu nowego plastra po tygodniu przerwy?
Jeżeli zapomnisz o naklejeniu plastra po tygodniu przerwy (czyli upłynie ponad 7 dni bez naklejonego plastra), naklej go, gdy tylko sobie o tym przypomnisz. W trakcie pierwszego tygodnia nowego cyklu musisz stosować dodatkową metodę kontroli urodzin, przy czym zmieni się twój dzień zmiany plastra.
Plaster antykoncepcyjny wygląda podobnie jak zwykły plaster. Skąd mogę wiedzieć, czy działa?
Nie można zobaczyć żadnej zmiany wyglądu plastra ani poczuć jego działania. Jednak uwalnia on przez cały czas do krwi hormony – estrogen i progestagen. Musisz tylko wymieniać go na nowy co tydzień przez trzy tygodnie i pamiętać o rozpoczęciu nowego cyklu naklejania plastrów po czwartym tygodniu, w którym następuje przerwa w ich stosowaniu.
Czy muszę naklejać plaster w tym samym miejscu za każdym razem?
Nie, korzystna może być nawet zmiana miejsca jego naklejania w każdym tygodniu. Plaster można nosić na pośladku, na brzuchu, na plecach lub na ramionach. Nie należy go naklejać na piersi.
Pierścień dopochwowy (aktualnie niedostępny w Polsce - 09.2007)
Co należy zrobić, gdy pierścień wypadnie?
Jeżeli pierścień wypadnie, należy go wypłukać i jak najszybciej ponownie założyć. Jeżeli od jego wypadnięcia upłynie mniej niż trzy godziny, dalej będziesz zabezpieczona przed zajściem w ciążę. Jeżeli jednak czas ten będzie dłuższy, w ciągu kolejnych siedmiu dni konieczna będzie dodatkowa metoda kontroli urodzin. Jeżeli pierścień będzie pozostawał poza organizmem przez dłużej niż 3 godziny, musi następnie pozostać w pochwie przez co najmniej 7 dodatkowych dni; może to oznaczać, że będziesz go nosić w danym miesiącu dłużej niż przez 21 dni. Następnie można zachować jednotygodniową przerwę bez pierścienia, a następnie założyć następny pierścień.
Co się stanie, jeżeli zapomnę wyjąć pierścień?
Jeżeli pierścień pozostawał założony przez mniej niż 28 dni, należy go wyjąć i po siedmiodniowej przerwie założyć następny. Dalej będziesz zabezpieczona przed zajściem w ciążę. Jeżeli pozostawał założony przez okres dłuższy niż 28 dni, należy natychmiast go wyjąć, włożyć nowy pierścień i stosować dodatkową metodę kontroli urodzin przez kolejnych 7 dni. W tym miesiącu mogą wystąpić nieregularne krwawienia lub miesiączka może się nie pojawić.
Co powinnam zrobić, jeżeli zapomnę o założeniu pierścienia po tygodniowej przerwie?
Załóż pierścień jak najszybciej i stosuj dodatkową metodę kontroli urodzin przez 7 dni. W przypadku odbycia stosunku płciowego bez zabezpieczenia po przerwie w noszeniu pierścienia trwającej dłużej niż tydzień należy rozważyć zastosowanie dodatkowej metody antykoncepcji. Nie powinno się przedłużać przerwy w noszeniu pierścienia do więcej niż 7 dni, ponieważ wiąże się to z ryzykiem zajścia w ciążę. W przypadku wątpliwości należy poradzić się lekarza.
Tabletka awaryjna
Po upływie jak długiego czasu od uprawiania seksu bez zabezpieczenia można przyjąć tabletkę awaryjną?
Tabletkę awaryjną należy przyjąć w ciągu 72 godzin (trzech dni) po stosunku bez zabezpieczenia. Im wcześniej się ją zastosuje, tym jest skuteczniejsza.
Czy stosowanie tabletki awaryjnej częściej niż raz na miesiąc jest bezpieczne?
Tabletkę awaryjną można przyjąć dwukrotnie w trakcie jednego cyklu miesiączkowego, jednak należy podkreślić, że nie nadaje się ona do stosowania jako regularna metoda antykoncepcji i nie jest równie skuteczna jak inne formy antykoncepcji hormonalnej przeznaczone do regularnego stosowania – ma pełnić jedynie rolę rezerwową.
Czy tabletka awaryjna spowoduje przerwanie przeze mnie ciąży?
Nie, tabletka zawiera wyłącznie progestagen. Działa poprzez opóźnienie lub zahamowanie jajeczkowania. Nie jest to metoda przerywania ciąży.
Czy mogę stosować tabletkę awaryjną równocześnie z jakimikolwiek innymi formami antykoncepcji, np. jeżeli zapomnę o przyjęciu mojej tabletki antykoncepcyjnej?
Tak, tabletkę awaryjną można zastosować wtedy, gdy coś nie wyszło ze stosowaniem zwykłej metody antykoncepcyjnej, na przykład w przypadku zapomnienia o przyjęciu tabletki lub pęknięcia prezerwatywy.
- Trussell J. Contraceptive efficacy. In Hatcher RA, Trussell J, Stewart F, Nelson A, Cates W, Guest F, Kowal D. Contraceptive Technology; Eighteenth Revised Edition. New York NY: Ardent Media, 2004.
- The Alan Guttmacher Institute: Facts in Brief “Induced Abortion Worldwide”. 1999
- Leidenberger FA. Klinische Endokrinologie fur Frauenarzte. Berlin, Germany: Springer Verlag, 1998
- Baltzer J, Mickan H. Gynakologie: Ein kurzgefabtes Lehrbuch/Kern. Neuberbeitete Auflage. Stuttgart, Germany, Georg Thieme Verlag, 1985
- Organon. NuvaRing (etonogestrel/ethinyl estradiol vaginal ring) 2001. Artykuł dostępny na stronie: http://www.epigee.org/guide/inserts
/nuvaring.pdf. (Wersja z dnia 5 października 2003 r.)
- Ortho-McNeil Pharmceutical Inc. Ortho Evra (Norelgestromin/ Ethinyl estradiol transdermal system) 2001. Artykuł dostępny na stronie: http://www.ortho.mcneil.com/products/pi
/pdfs/orthoevra.pdf. (Wersja z dnia 5 października 2003 r.)
- Ortho-McNeil Pharmaceutical Inc. Ortho Tri-Cyclen Lo tablets (norgestimate/ethinyl estradiol) 2002. Artykuł dostępny na stronie: http://www.ortho-mcneil.com/products/pi
/pdfs/orthtricyclenlo.pdf (Wersja z dnia 5 października 2003 r.)
- Speroff L, Darney PD. Periodic Abstinence. A clinical guide for contraception. 3rd edn. Philadelphia, PA: Lippincott Williams and Wilkins, 2001
- Trussell J. Contraceptive efficacy. In Hatcher RA, Trussell J, Stewart F, Cates W, Stewart GK, Kowal D, Guest F. Contraceptive Technology; 18-th Revised Edition. New York NY: Irvington Publishers, 1998
- Guillebaud, J. Contraception: Your Questions Answered. Churchill Livingstone, 2004.
|
|
|
|
|
|
